Raport z realizacji GPPiRPA oraz PN za 2024r.

Raport z realizacji  Gminnego Programu Profilaktyki 

 i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
oraz

Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2022-2025

oraz efektów jego realizacji

 za rok 2024

Kluczowym aktem prawnym regulującym polską politykę wobec alkoholu jest ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Z kolei kwestie związane z przeciwdziałaniem narkomanii zostały uregulowane w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r.  o przeciwdziałaniu narkomanii. Do marca 2022 r. zadania z zakresu, który obejmują wyżej wymienione ustawy realizowane były
w ramach dwóch odrębnych programów tj. Gminnego Programu Profilaktyki
i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii.  1 stycznia 2022r. weszły w życie przepisy wprowadzone ustawą o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw, które połączyły programy zwane potocznie „alkoholowe” oraz „narkotykowe” w jeden wspólny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii. W związku z tym uchwalone  wcześniej odrębne programy traciły swoją moc z dniem 31 marca
2022 r. Ponadto znowelizowane przepisy wprowadziły  zmianę odnośnie terminu obowiązywania wspólnego programu. Wcześniej  programy „alkoholowe” i „narkotykowe” uchwalane były corocznie, z kolei po zmianie  program mógł zostać uchwalony  na okres nie dłuższy niż 4 lata.

Mając powyższe na uwadze 30 marca 2022 r. Rada Miejska w Głuchołazach podjęła uchwałę Nr XLIV/433/22 w sprawie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiazywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania  Narkomanii na lata 2022-2025.  Przyjęty program po raz pierwszy ma kilkuletnią perspektywę, a zawarte w nim cele i obszary działań nakładają obowiązek na wskazane w nim podmioty realizacji długofalowych zadań w obszarze uzależnień, o których mówi ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z tymi przepisami prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu, a także przeciwdziałaniem narkomanii należy do zadań własnych gmin. Ponadto
od 2022 r. elementem gminnego programu mogą być również zadania związane
z przeciwdziałaniem uzależnieniom behawioralnym.

      Polskie ustawodawstwo nie pomija również problemu  przemocy domowej  o czym świadczy  ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej
(do 2023 r. przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie), która do zadań własnych gminy dodaje także podejmowanie działań mających na celu przeciwdziałanie przemocy domowej. Działania w tym zakresie, a zwłaszcza udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychospołecznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą domową podejmowane są również w  ramach Gminnego  Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomani na lata 2022-2025.

      Oprócz tych trzech ustaw podstawą opracowania Gminnego Programu był Narodowy Program Zdrowia na lata 2021-2025, w ślad za którym przyjęto ramy czasowe jego obowiązywania. Gminny Program nie tylko ma ramy czasowe tożsame z Narodowym Programem Zdrowia ale także uwzględnia wyznaczony w nim cel operacyjny dotyczący profilaktyki uzależnień. To właśnie do jego realizacji służą zadania zaplanowane
i podejmowane w obszarze uzależnień, gdzie jako realizator m.in. wskazana została jednostka samorządu terytorialnego. Z kolei celem strategicznym jest inicjowanie
i wskazywanie kierunków działań zmierzających do zapobiegania oraz rozwiązywania  problemów wynikających ze spożywania napojów alkoholowych, używania narkotyków oraz związanych z uzależnieniami behawioralnymi wstępującymi na terenie Gminy Głuchołazy w perspektywie  najbliższych lat. Do osiągnięcia tego celu służą przyjęte
w ramach Gminnego Programu cele operacyjne, z którymi powiązano  zadania Narodowego Programu Zdrowia w niżej opisanym zakresie.

• Cel operacyjny nr 1:

Inicjowanie i wskazywanie kierunków działań  w zakresie edukacji zdrowotnej
i profilaktyki w odniesieniu do uzależnień od środków psychoaktywnych (alkohol, narkotyki) oraz uzależnień behawioralnych, a także innych zachowań ryzykownych.

Zadania zrealizowane w 2024 roku powiązane z celem operacyjnym nr 1:

Picie alkoholu przez młodych ludzi jest bardzo częstym zachowaniem ryzykownym. Jego spożywanie przez osoby niepełnoletnie prowadzi w wielu przypadkach 
do podejmowania  innych zachowań ryzykownych i zaburza proces rozwojowy. Mając powyższe na uwadze podejmowano działania z zakresu uniwersalnej profilaktyki uzależnień obejmujące poszerzenie oferty spędzania czasu wolnego skierowane właśnie do najmłodszych mieszkańców naszej Gminy. Jednym z takich działań było  zorganizowanie  w czasie wakacji przez Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji w Głuchołazach zajęć sportowych i rekreacyjnych dla dzieci i młodzieży podczas programu „Lato z GOSiR”.
W ramach tego programu zorganizowano  cykle wycieczek krajoznawczych,  zajęcia   piłki nożnej,  zajęcia z siatkówki plażowej,  nocne biwaki na kąpielisku,  zawody rowerowe, zabawy przy użyciu dmuchanego toru wodnego, rodzinny spływ pontonowy oraz Festyn Uśmiechu. Jak wynika ze sprawozdania  złożonego przez GOSiR w okresie od 22.06 – 01.09.2024 r. w  zajęciach uczestniczyły 864 osoby ( liczba ta obejmuje również osoby, które uczestniczyły w kilku rodzajach zajęć).

Z kolei w ramach Akcji BANAN (Bez Alkoholu NArkotyków i Nikotyny) kontynuowano wspieranie przedsięwzięć opartych o programy profilaktyczne, zgodnie ze złożonymi wnioskami. W 2024r.  zrealizowano następujące projekty:

1. Publiczna Szkoła Podstawowa  Stowarzyszenia Rozwoju Wsi Markowice, Polski Świętów, Sucha Kamienica - projekt profilaktyczny pn. „Zdrowo
   i Aktywnie – Razem Przeciw Nałogom”  – w ramach projektu  przeprowadzono lekcje wychowawcze dot. negatywnych skutków używania szkodliwych substancji oraz warsztaty radzenia  sobie ze stresem i presją rówieśników. Ponadto zorganizowano konkurs plastyczny, którego celem było stworzenie prac propagujących  aktywne spędzanie wolnego czasu.
   Na zakończenie projektu odbył się  piknik rodzinny, umożliwiający   wspólne spędzenie czasu i budowanie zdrowych relacji pomiędzy rodzicami  i ich dziećmi.

2. Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 w Głuchołazach - projekt z zakresu profilaktyki uzależnień  pn. „Emotkowe Pożeracze Smutków” – podczas realizacji projektu uczniowie mieli możliwość  rozwijania  kreatywności
   i umiejętności manualnych, kształtować empatię oraz wrażliwość na potrzeby innych, a także poznać  sposoby spędzania wolnego czasu alternatywne dla  komputera czy telefonu.

3. Publiczna Szkoła Podstawowa Stowarzyszenia Rozwoju Wsi Jarnołtówek - program profilaktyczny pn. Wybieram wolność. Program ten obejmował szereg działań obejmujących m.in. zagospodarowanie czasu wolnego, zorganizowanie edukacji w zakresie profilaktyki uzależnień zarówno dla dzieci, jak i ich rodziców oraz nauczycieli, a także upowszechnianie  informacji o miejscach gdzie w razie potrzeby szukać specjalistycznej pomocy. Program realizowany był w 2023 r., ale jego zakończenie, w postaci wyjazdu na spektakl profilaktyczny przypadło na styczeń 2024 r.

W ramach edukacji zdrowotnej na stronie internetowej Urzędu można było skorzystać z informacji dot. możliwości otrzymania pomocy w trudnych sytuacjach życiowych takich jak np. uzależnienia czy przemoc, zarówno w odniesieniu do osób dorosłych jak i dzieci. Na stronie tej znajdują się też odnośniki do zbioru wiadomości w zakresie uzależnień (w tym uzależnień behawioralnych), FAS (Płodowego  Zespołu Alkoholowego) oraz przemocy. Ponadto zakupiono materiały edukacyjne dla szkół (uzależnienia), poradni ginekologicznej (FAS), policji i szkół nauki jazdy.

Efekty zrealizowanych działań:

• zagospodarowanie w czasie wakacji  czasu wolnego dla 864 osób, głównie dzieci
  i młodzieży;
• udział 141 osób ( uczniowie, nauczyciele, rodzice) w projektach profilaktycznych ;
• udostępnienie na stronie internetowej www.glucholazy.pl materiałów edukacyjnych z zakresu uzależnień oraz informacyjnych dot.  uzyskania pomocy w trudnych sytuacjach życiowych;

Środki finansowe wykorzystane podczas realizacji zadań powiązanych z celem operacyjnym nr 1:  37.355,51 zł

• Cel operacyjny nr 2:

Inicjowanie i wskazywanie kierunków działań  w zakresie badania problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych (alkohol, narkotyki), uzależnieniami behawioralnymi i innymi zachowaniami ryzykownymi oraz przemocą w rodzinie.

Zadania zrealizowane w 2024 roku powiązane z celem operacyjnym nr 2:

W roku 2022 w ramach tego zadania zostały przeprowadzone badania, w wyniku których opracowano Diagnozę problemów społecznych na terenie Gminy Głuchołazy, wobec czego w  2024r. nie realizowano badań w powyższym zakresie.

Cel operacyjny nr 3:

Inicjowanie i wskazywanie kierunków działań  w zakresie przygotowywania i podnoszenia kompetencji kadr  uczestniczących w realizacji zadań obejmujących profilaktykę i leczenie  uzależnienia od alkoholu, narkotyków, uzależnień behawioralnych oraz przeciwdziałanie przemocy w rodzinie.

Zadania zrealizowane w 2024 roku powiązane z celem operacyjnym nr 3:

W ramach tego zadania przeprowadzono szkolenie kierowane do pracowników placówek oświatowych pt. Rozwój kompetencji nauczycieli z zakresu realizacji zajęć przeciwdziałania uzależnieniom chemicznym – głównie narkotykowym ”. Dzięki temu szkoleniu pedagodzy szkolni i przedszkolni, a także psychologowie mogli podnieść swoje kompetencje w powyższym zakresie.

Ze względu na wagę problemu jakim jest przemoc domowa bardzo istotne jest
to aby  osoby zajmujące się zawodowo pomocą w tym zakresie miały możliwość korzystania  z fachowego wsparcia szkoleniowego. Tym bardziej, że w 2023 r. akt prawny w oparciu o który podejmowane są wszelkie działania w obszarze przeciwdziałania przemocy tj. ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie został znowelizowany i obecnie funkcjonuje jako ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej. W ślad za tym zmieniono także przepisy wykonawcze, w tym m.in. przepisy regulujące prowadzenie procedury Niebieskie Karty. Tak więc, aby zapewnić merytoryczne wsparcie  przedstawicielom instytucji stykających się z przemocą  domową zorganizowano szkolenie z radcą prawnym, w którym udział wzięło 26 osób. Byli to pracownicy socjalni, pedagodzy szkolni, policjanci, członkowie Zespołu Interdyscyplinarnego oraz grup diagnostyczno – pomocowych, a także przedstawiciel Gminnej Świetlicy Socjoterapeutycznej
w Głuchołazach oraz Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Mając na uwadze, że w ramach procedury Niebieskie Karty podejmowane są działania, które nie tylko budzą silne emocje ale też wiążą się z licznymi wątpliwościami, w tym prawnymi  - powyższe szkolenie dostarczyło niezbędnej wiedzy i umożliwiło  jej uporządkowanie.

W ramach podnoszenia kompetencji szkoleniem objęto także członków Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Wzięli oni udział w szkoleniu obejmującym tematykę uzależnienia od alkoholu, w tym dot. choroby alkoholowej, funkcjonowania rodziny z problemem alkoholowym oraz procedury zobowiązania
do leczenia odwykowego, a także  przeprowadzana kontroli placówek handlowych
i gastronomicznych  w zakresie przestrzegania warunków i zasad korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.

            Ponadto w ramach tego zadania podczas konferencji pn. „Edukacja inaczej” zorganizowanej w dniu 4.11.2024 r. przez Miejsko – Gminną Bibliotekę Publiczną
w Głuchołazach zostały wygłoszone 2 prelekcje pt. „Jak rozmawiać z nastolatkiem
o narkotykach” oraz „Uzależnienia chemiczne wśród młodzieży”. W konferencji wzięli udział przedstawiciele oświaty oraz innych instytucji pracujących z młodzieżą.

            Mając na uwadze realizację powyższego celu tj. inicjowanie i wskazywanie kierunków działań  w zakresie przygotowywania i podnoszenia kompetencji kadr  uczestniczących w realizacji zadań obejmujących profilaktykę i leczenie  uzależnienia
od alkoholu, narkotyków, uzależnień behawioralnych oraz przeciwdziałanie przemocy domowej w budynku przy Alei Jana Pawła II 9 umeblowano i wyposażono  salę 
z przeznaczeniem m.in. na szkolenia ale także na spotkania Zespołu Interdyscyplinarnego, czy grup pomocniczo – diagnostycznych.

Efekty zrealizowanych działań:

• przeszkolenie 16 pracowników oświaty w zakresie przeciwdziałania uzależnieniom chemicznym;
• przeszkolenie 11 członków Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, w tym 5 nowych członków Komisji,
• przeszkolenie 26 specjalistów w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej;
• udział 68 osób w konferencji naukowej;
• 2 prelekcje dot. profilaktyki uzależnień;
• doposażenie i umeblowanie sali szkoleniowej.

Środki finansowe wykorzystane podczas realizacji zadań powiązanych z celem operacyjnym nr 3: 133 537,54 zł

• Cel operacyjny nr 4:

Inicjowanie i wskazywanie kierunków działań w zakresie rozwoju przedsięwzięć profilaktycznych oraz upowszechniania standardów profilaktycznych.

Zadania zrealizowane w 2024 roku powiązane z celem operacyjnym nr 4:

W ramach tego zadania w klasach V w trzech szkołach podstawowych  kontynuowano realizację  rekomendowanego programu profilaktyki uniwersalnej pn. „Debata”. Celem ogólnym tego programu jest wzmocnienie postaw pro-abstynenckich
u nastolatków stojących przed progiem inicjacji alkoholowej. Natomiast cele szczegółowe to:

• wzrost wiedzy o możliwościach rozwoju bez używania substancji psychoaktywnych i zmiana błędnych przekonań normatywnych (pro - alkoholowych  norm środowiskowych),
• klaryfikacja wartości  w kierunku promocji zdrowego stylu życia,
• wzmocnienie  tendencji  do podejmowania abstynencji w sytuacji nacisków środowiskowych - osłabienie siły presji rówieśniczej oraz presji ze strony  środowiska  dorosłych.

Starsi uczniowie tj. klasy VII miały możliwość uczestniczenia w rekomendowanym programie profilaktyki uniwersalnej pn. „Unplugged”. Program ten przedstawia pozytywny i negatywny wpływ różnych grup na nastolatków, uczy asertywności poprzez praktyczne ćwiczenia, przekazuje rzetelną wiedzę na temat substancji psychoaktywnych. Podczas jego realizacji młodzież ćwiczy umiejętność radzenia sobie z problemami, poznaje mechanizmy uzależniania od substancji, a także pracuje na przekonaniach względem różnych substancji. Został on przeprowadzony w okresie od marca do czerwca 2024r.,  czyli jego realizacja zakończyła się tuż przed wakacjami. Termin ten po raz kolejny został wybrany nieprzypadkowo, bowiem podczas wakacji mają miejsce sytuacje  sprzyjające  sięganiu po alkohol czy inne środki psychoaktywne.  W związku z tym  jego realizację zaplanowano tak aby dzięki udziałowi w programie przynajmniej niektórzy młodzi ludzie podjęli właściwą decyzję zdrowotną.  

Ponadto dzięki przeszkoleniu w latach poprzednich nauczycieli i uzyskaniu przez nich certyfikatów uprawniających do realizacji  rekomendowanych programów profilaktycznych programy takie  jak „Przyjaciele Zippiego”, „Program Domowych Detektywów” czy „Fantastyczne Możliwości”, a także „Wspólne kroki w cyberświecie” były realizowane na bieżąco na terenie macierzystych szkół przeszkolonych pedagogów.  

Efekty zrealizowanych działań:

• realizacja przez zewnętrznych specjalistów dwóch rekomendowanych programów profilaktycznych ( Debata, Unpluggged);
• zrealizowanie w szkołach podstawowych 6 edycji rekomendowanego  programu profilaktycznego „Unplugged”;
• zrealizowanie w szkołach podstawowych 6 edycji rekomendowanego programu profilaktycznego „Debata” ;
• zrealizowanie w szkołach ponadpodstawowych 7 edycji rekomendowanego  programu profilaktycznego;
• udział w rekomendowanym programie profilaktycznym „Unplugged” 127 uczniów szkół podstawowych,
• udział w rekomendowanym programie profilaktycznym „Debata” 99 uczniów szkół podstawowych,
• realizacja 4 różnych programów realizowanych przez przeszkolonych nauczycieli (Domowi Detektywi, Przyjaciele Zippiego, Fantastyczne Możliwości, Wspólne kroki w cyberświecie”);
• udział 200 uczniów, 14 nauczycieli oraz 170 rodziców w rekomendowanych programach profilaktycznych realizowanych przez przeszkolonych nauczycieli.

Środki finansowe wykorzystane podczas realizacji zadań powiązanych z celem operacyjnym nr 4: 21.300 zł

• Cel operacyjny nr 5:

Inicjowanie i wskazywanie kierunków działań  w zakresie pomocy dla dzieci z  rodzin
z problemem alkoholowym oraz pomocy dla osób doznających  przemocy w rodzinie.

Zadania zrealizowane w 2024 roku powiązane z celem operacyjnym nr 5:

W trybie otwartego konkursu ofert ogłoszonego przez Burmistrza Głuchołaz przekazano dotację Polskiemu Komitetowi Pomocy Społecznej w Głuchołazach
na prowadzenie placówki wsparcia dziennego w formie specjalistycznej.

Placówka swoją pomocą łącznie obejmowała  ok. 30 dzieci w wieku 6-16 lat z rodzin alkoholowych, ubogich i niewydolnych wychowawczo. Organizowała różnego rodzaju zajęcia oraz czas wolny zarówno w czasie roku szkolnego, jak i w okresie wakacji i ferii zimowych. Dzięki temu 30 dzieci uczestniczyło w tzw. Akcji Letniej, a 7 wyjechało na kolonię. Podopieczni placówki mieli także możliwość uczestniczenia w zajęciach edukacyjnych, psychoedukacyjnych, socjoterapeutycznych, logopedycznych, korekcyjno – kompensacyjnych, ogólnorozwojowych czy profilaktyczno – wychowawczych. Ponadto brali udział w programach profilaktycznych z zakresu uzależnień, zapobiegania przemocy oraz bezpieczeństwa i udzielania pomocy. Współpracowano także z rodzicami dzieci uczęszczających do świetlicy, których także angażowano w działalność placówki.

W 2024 r. kontynuowano działalność punktu konsultacyjnego. Członkom rodzin,
w których występuje przemoc oraz choroba alkoholowa, a także innym osobom potrzebującym pomocy udzielano bezpłatnych porad prawnych, psychologicznych, wsparcia oraz informowano o możliwościach uzyskania pomocy. W punkcie z poradnictwa skorzystało 25 osób, w tym 22 z rodzin, w których występuje problem alkoholowy,
9 – przemoc i 7 – z rodzin, w których prowadzona była procedura Niebieskie Karty.  Niektóre osoby kilkakrotnie korzystały z poradnictwa i łącznie udzielono  57 porad, w tym prawne, psychologiczne i informacyjno - wspierające. Oprócz porad w sprawach bezpośrednio związanych z problemem przemocy czy alkoholizmem w rodzinie - pomagano także w sprawach związanych z funkcjonowaniem rodziny. Punkt czynny był
12 godzin w miesiącu (4 godziny porady prawne, 4 godziny – poradnictwo informacyjno - wspierające oraz 4 godziny pomoc psychologiczna ).

Dzieciom z rodzin dotkniętych przemocą oraz alkoholizmem udzielana była także  pomoc psychologiczna (8 godzin miesięcznie). Psycholog pracował z dziećmi, które kierowane były do niego w ramach procedury „Niebieskie Karty”, a także przez pedagogów szkolnych czy kuratorów sądowych w związku ze zgłaszanymi problemami. Problemy te najczęściej dotyczyły zaburzeń lękowych, obniżonej samooceny, obniżonego nastroju, nadmiernego poczucia odpowiedzialności, trudności w funkcjonowaniu w grupie, trudności szkolnych, zachowań destrukcyjnych i autodestrukcyjnych, niedostatku wsparcia, zrozumienia ze strony rodziców, poczucia odrzucenia i zaburzeń emocjonalnych. Spora grupa dzieci zgłaszała też trudności w funkcjonowaniu społecznym, szczególne w kontaktach z rówieśnikami.  Z pomocy psychologicznej skorzystało 17 dzieci w przedziale wiekowym 6-17 lat: w tym 3 dzieci, które doświadczyły przemocy fizycznej,
3 – zaniedbania, 5 dzieci - było świadkami przemocy, 2 - pochodziło z rodzin objętych procedurą „Niebieskie Karty”, 4 - z rodzin, gdzie występuje problem alkoholowy,
2–z rodzin z problemem narkotykowym, 2 - dzieci doznało przemocy od nietrzeźwego rodzica. Z pomocy i poradnictwa psychologa w 2024 r. skorzystało także 10 rodziców. Zgłaszali oni  głównie trudności  związane z relacjami  z dziećmi, rozumieniem ich trudnych zachowań oraz w konsekwentnym stawianiu granic. Rodzice zgłaszający się po pomoc m.in. otrzymują wskazówki  jak reagować na trudne zachowania i emocje dzieci, jak prowadzić rozmowę bez agresji i przemocy, a także jak prawidłowo stawiać granice.

Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej zobowiązała do posługiwania się nią, poza policją, pomocą społeczną i oświatą, również gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych. W związku z tym Członkowie Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Głuchołazach zajmowali się problemem przemocy domowej. Czynności  podejmowane  były w ramach  procedury „Niebieskie Karty” uruchamianej głównie przez policjantów i pracowników socjalnych. Przewodnicząca Komisji uczestniczyła w pracach 11 grup diagnostyczno – pomocowych,  zajmujących się  indywidualnymi przypadkami przemocy domowej. Nadal też 2 Członków GKRPA reprezentuje  Komisję w Zespole Interdyscyplinarnym.

Efekty zrealizowanych działań:

• działalność  placówki wsparcia dziennego w formie specjalistycznej;
• objęcie opieką  w/w placówki  30  dzieci i ich rodziców;
• działalność punktu konsultacyjnego, w ramach której udzielono  57 porad dla 25 osób;
• objęcie pomocą psychologiczną 17 dzieci i 10 rodziców;
• udział Przewodniczącej GKRPA w pracach 11 grup diagnostyczno - pomocowych.

Środki finansowe wykorzystane podczas realizacji zadań powiązanych z celem operacyjnym nr 5: 317 479,81 zł

Cel operacyjny nr 6:

Inicjowanie i wskazywanie kierunków działań  w zakresie ograniczania dostępności alkoholu i zapewnienia egzekwowania przepisów.

Zadania zrealizowane w 2024 roku powiązane z celem operacyjnym nr 6:

Zgodnie z ustawą z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi Członkowie Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych opiniowali wnioski przedsiębiorców starających się o wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w miejscu i poza miejscem sprzedaży odnośnie zgodności z przepisami wykonawczymi ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W 2024 r. zaopiniowano 15 takich wniosków. W ramach swojej działalności Komisja przeprowadziła także 5 kontroli placówek handlowych i gastronomicznych  w zakresie przestrzegania warunków i zasad korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, w trakcie których skontrolowano 5 placówek.

W 2024 r. przeprowadzono także terenowe szkolenie sprzedawców napojów alkoholowych poprzedzone wizytą Tajemniczego Klienta tj. próbującą kupić alkohol osobą pełnoletnią, jednak swoim wyglądem i zachowaniem budzącą uzasadnione wątpliwości  co do jej pełnoletności. Powyższa wizyta, która miała miejsce w okresie wakacji  miała na celu sprawdzenie gotowości sprzedawców do sprzedaży alkoholu osobie wyglądającej na niepełnoletnią, bez żądania okazania dowodu osobistego. Ponadto Tajemniczy Klient  miał za zadnie  uważnie obserwować reakcje sprzedawcy,  a także osób postronnych stojących w kolejce, na sytuację w której próbował on nakłonić sprzedającego do sprzedaży alkoholu. Jak wynika z uzyskanych wyników 24,4% tj. 10 z 41 badanych sprzedawców podała w wątpliwość  wiek osoby kupującej, pozostałe 75,6 tj. 31 osób nie spytało o wiek kupującego. Odnośnie potwierdzenia pełnoletności  przez okazanie dowodu osobistego   poprosiło 14,6% badanych (6 osób), pozostałe 85,4 % tj. 35 osób – tego nie zrobiło. Chęć sprzedaży alkoholu osobie wyglądającej na niepełnoletnią wyraziło tylu samo sprzedawców, co nie poprosiło o okazanie dowodu osobistego. Na koniec projektu w punkcie sprzedaży napojów alkoholowych przeprowadzono szkolenie. Jego głównym celem było  uświadomienie konsekwencji  wynikających z niedozwolonej  i nielegalnej  sprzedaży napojów alkoholowych, a także zaprezentowanie zasad sprzedaży,  uprawnień i obowiązków  sprzedawców zgodnie z przepisami prawa.  

Ponadto w celu zminimalizowania negatywnych zdarzeń związanych ze spożywaniem alkoholu, narkotyków i stosowaniem przemocy  Komedzie Powiatowej Policji w Nysie przekazano dotacje z przeznaczeniem na zorganizowanie w czasie wakacji na terenie Gminy Głuchołazy  dodatkowych służb prewencyjnych w czasie ponadnormatywnym. Ponadto przeprowadzono modernizację monitoringu miejskiego w celu zminimalizowania  negatywnych zdarzeń związanych ze spożywaniem alkoholu, narkotyków i stosowaniem przemocy.

Efekty zrealizowanych działań:

• przeprowadzenie przez GKRPA 5 kontroli w zakresie przestrzegania warunków
  i zasad korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz skontrolowanie 5 placówek prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych;
• zaopiniowanie 15 wniosków o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych;
• przeszkolenie 41 sprzedawców napojów alkoholowych, w zakresie konsekwencji  wynikających z niedozwolonej  i nielegalnej  sprzedaży napojów alkoholowych,
• przeprowadzenie 20 dodatkowych, pieszych 8-godzinnych  patroli  prewencyjnych.

Środki finansowe wykorzystane podczas realizacji zadań powiązanych z celem operacyjnym nr 6:  172.267,44 zł

• Cel operacyjny nr 7:

Inicjowanie i wskazywanie kierunków działań w zakresie redukcji szkód, leczenia, rehabilitacji i reintegracji społecznej osób uzależnionych (alkohol, narkotyki, uzależnienia behawioralne) i ich bliskich  

Zadania zrealizowane w 2024 roku powiązane z celem operacyjnym nr 7:

W 2024 r. tak jak w latach poprzednich działała Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, powołana w nowym składzie Zarządzeniem Burmistrza Głuchołaz z dnia 13.06.2024 r. Komisja pracowała w 2 zespołach zajmujących się motywowaniem osób nadużywających alkoholu do podjęcia leczenia odwykowego oraz w zespole kontrolującym placówki handlowe i gastronomiczne w zakresie przestrzegania warunków i zasad korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.

Członkowie Komisji uczestniczyli w 21 posiedzeniach, w tym w 9 dyżurach motywujących, podczas których przeprowadzane były rozmowy ze  zgłoszonymi osobami oraz członkami ich rodzin. Wystosowano łącznie 65 informacji o posiedzeniach Komisji oraz zaproszenia, do niektórych osób po kilka  razy.  

W ubiegłym roku  Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Głuchołazach  przyjęła 27 zgłoszeń dot. osób nadużywających alkoholu i 3 razy wystąpiła do sądu o zobowiązanie do leczenia odwykowego.

W ostatnim roku w porównaniu do lat ubiegłych  Komisja odnotowała większą liczbę wpływających do niej zgłoszeń dot. osób nadużywających alkoholu ( w 2023r. było  13 zgłoszeń, 2024 r. – 27 zgłoszeń). Świadczyć to może, o tym, że kolejne pokolenie osób  zaczyna dostrzegać  problemy i  łączyć je z nadużywaniem alkoholu przez ich najbliższych, znajomych czy sąsiadów. Wszechobecne media, a także social media sprawiają,
że przepływ informacji jest znacznie szybszy, a sama  informacja zdecydowanie łatwiej dostępna. Dzięki temu osoby szukające pomocy mogą szybko i skutecznie zadziałać. Ponadto, alkoholizm coraz częściej nie jest już utożsamiany tylko z klientem „budki z piwem”,  ale z chorobą, którą  trzeba leczyć. Oczywiście zdecydowanie prostsze jest to w przypadku osób, które same chcą poddać się leczeniu odwykowemu. Niestety, zazwyczaj osoby uzależnione nie chcą przyznać, że ich problemy wynikają z nadużywania alkoholu i zaprzeczają chorobie alkoholowej. Wówczas można skorzystać z uprawnień jakie mają Gminne Komisje Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Mając na uwadze,  że psychoterapia uzależnienia od alkoholu wymaga  aktywności pacjenta i jego wewnętrznej  motywacji, wykonując czynności  w ramach procedury  zobowiązania do poddania się leczeniu odwykowemu Członkowie Komisji starają się  zmotywować  osobę uzależnioną do rozpoczęcia  leczenia i zmiany swojego życia. W tym celu wykorzystują zgromadzony materiał tj. zgłoszenie, informacje, notatki służbowe itp.  Jednak często dzieje się tak, iż pomimo skierowania przez Komisję osoby nadużywającej alkoholu  na leczenie odwykowe nie zgłasza się ona do Poradni  lub zaczyna leczenie - ale go nie kończy.  Czasami też zdarzają się osoby, które w ogóle nie chcą się leczyć. W takim przypadku, kiedy zachodzą ustawowe przesłanki Gminna Komisja występuje do Sądu Rejonowego w Prudniku z wnioskiem o przeprowadzenie badania przez biegłych sądowych w przedmiocie uzależnienia od alkoholu i zastosowanie leczenia odwykowego. Postanowienie wydane przez sąd ważne jest 2 lata, a po tym okresie  procedurę trzeba zaczynać od początku. Wobec takiego rozwiązania  do Komisji trafiają  osoby, które były już wcześniej zgłaszane i kierowane  do sądu.

Należy pamiętać, że alkoholizm jest chorobą, ale taką chorobą która dotyka nie tylko osobę nadużywającą alkoholu ale także wszystkich członków jej najbliższej rodziny.  Ciągły stres wywołany codziennym życiem z alkoholikiem prowadzi m.in. do wielu schorzeń, które wymagają leczenia. W związku z tym w ramach tego zadania dofinansowano adaptację pomieszczeń przeznaczonych na przychodnię.

W 2024r. nadal działało stowarzyszenie abstynenckie, któremu w drodze otwartego konkursu ofert ogłoszonego  przez Burmistrza Głuchołaz udzielono dotacji na realizację zadania publicznego pn.  „Prowadzenie działań skierowanych do osób uzależnionych, abstynentów i ich rodzin przez prowadzenie Klubu  Abstynenta”. Dotację otrzymało Stowarzyszenie Klubu Abstynenta „AZYL”. Stowarzyszenie w ramach zadania prowadziło klub abstynenta oraz podejmowało działania wspierające abstynencję osób uzależnionych od alkoholu oraz zdrowienie ich rodzin. Dzięki ich działaniom   trzeźwe osoby uzależnione mogły uzyskać pomoc i wsparcie w trudnych dla siebie chwilach.  Ma to ogromne znaczenie zważywszy na fakt, że stres, frustracja, strach czy uczucie bezsilności bardzo często sprzyjają sięgnięciu po alkohol. To z kolei w przypadku alkoholików nie kończy się na jednorazowym upiciu tylko zazwyczaj uruchamia  różnej długości i intensywności ciąg alkoholowy. Dlatego aby zapobiegać takim sytuacjom środowiska abstynenckie oprócz stałej działalności klubowej organizują różnego rodzaju imprezy okolicznościowe oraz wyjazdy trzeźwościowe. W 2024r. był to wyjazd do Częstochowy, w którym wzięło udział 20 osób. Przeprowadzono także warsztaty rehabilitacyjne obejmujące „Trening radzenia sobie ze złością”, z którego skorzystało również 20 osób.

Efekty zrealizowanych działań:

• przeprowadzenie 21 posiedzeń i 8 dyżurów GKRPA, podczas których podejmowano  tematy związane z profilaktyką uzależnień oraz prowadzono rozmowy motywujące do podjęcia leczenia odwykowego;
• przeprowadzenie z 14 osobami  rozmów motywujących do podjęcia leczenia odwykowego oraz rozmów z 18 członkami ich rodzin;
• złożenie przez GKRPA do Sądu Rejonowego w Prudniku 3 wniosków dot. zobowiązania do leczenia odwykowego;
• adaptacja pomieszczeń na przychodnię w Biskupowie;
• przekazanie dotacji organizacji pozarządowej działającej na rzecz osób uzależnionych  od alkoholu oraz ich rodzin;
• działalność  klubu abstynenta;
• udział 20 osób uzależnionych i członków ich rodzin w warsztatach rehabilitacyjnych. 

Środki finansowe wykorzystane podczas realizacji zadań powiązanych z celem operacyjnym nr 7: 375.398,64 zł

Ogółem w 2024 r. na realizację działań podjętych w ramach  Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywana Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2022-2025  wydano łączną kwotę 1.057 338,94 zł.  Wpływy z tzw. korkowego w 2024 r. wyniosły 598 602,29 zł. Środki pochodzące z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych mogą zostać wykorzystane tylko na realizację Gminnego Programu, a środki  niewykorzystane w danym roku budżetowym przeznaczane są na jego realizację w kolejnym roku. W 2024r. była to kwota 458.736,65, którą w całości wykorzystano na realizację  w/w Programu.

W 2024r. dzięki wyżej wymienionym środkom w ramach Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywana Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2022-2025 podejmowano różne  działania  zmierzające do zapobiegania oraz rozwiązywania  problemów wynikających ze spożywania napojów alkoholowych, używania narkotyków czy związanych z uzależnieniami  behawioralnymi. Planując działania starano się aby obejmowały one  płaszczyzny, na których występują bądź mogą wystąpić powyższe problemy. Upraszczając można więc powiedzieć, że  edukowano, informowano, szkolono, pomagano czy kontrolowano. Jednak za wszystkimi tymi określeniami, kryją się konkretne działania.  Dzięki nim dzieci z rodzin zagrożonych lub rodzin, w których już występują problemy miały gdzie bezpiecznie spędzać czas wolny
po lekcjach. W czasie lekcji mogły natomiast uczestniczyć w programach profilaktycznych, dzięki którym być może podejmą właściwe decyzje w sytuacjach związanych z alkoholem czy narkotykami. To z kolei może skutkować tym, że w przyszłości nie będą mieć problemów z tymi środkami, a ich rodziny będą żyć spokojnie. Natomiast, w przypadku już występujących problemów zarówno dzieci, jak i ich rodzice mogli skorzystać z pomocy psychologa.

Dzięki realizacji Gminnego Programu w 2024r. osoby pracujące z dziećmi, czy osobami lub rodzinami dotkniętymi chorobą alkoholową czy przemocą domową mogły podnieść swoje kompetencje zawodowe. Dzięki temu na terenie gminy,  a zwłaszcza w placówka gdzie przebywają dzieci  jest coraz więcej specjalistów, którzy mogą zdiagnozować problemy dziecka i udzielić mu odpowiedniej pomocy.

Z kolei  realizacja programu „Lato z GOSiR”  pozwoliła na zorganizowanie zajęć podczas wakacji, czyli w okresie kiedy dzieci podczas nieobecności rodziców mają najwięcej wolnego czasu i swobody. Wtedy też bardzo często  przychodzą im do głowy  różne pomysły, wśród nich także te niebezpieczne dla zdrowia. Aby właśnie zadbać o zdrowie psychiczne najmłodszych,  zwłaszcza  w obszarze uzależnień czy przeciwdziałania przemocy  realizowane były rekomendowane programy profilaktyczne, a także  udzielano pomocy psychologicznej. Korzystały z niej nie tylko dzieci ale także ich rodzice, bo  Gminny Program to nie tylko działania dla dzieci ale także dla osób dorosłych. To właśnie osoby dorosłe mogły korzystać z pomocy zarówno prawnej, psychologicznej jak i informacyjnej w sytuacjach alkoholizmu, narkomanii czy przemocy domowej.  

W ramach Gminnego Programu pomyślano także o tych, którzy znaleźli się w błędnym kole uzależnienia i potrzebują pomocnej dłoni. Z pewnością mogli ją znaleźć  w klubie abstynenta, który funkcjonował dzięki udzielonej dotacji. Natomiast  ci, którzy nie widzą u siebie problemu ( bo taki jest mechanizm uzależnienia), mimo to ich bliscy szukają dla nich ratunku, mogli skorzystać z możliwości jakie daje procedura  zobowiązania do podjęcia leczenia odwykowego prowadzona przez Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Komisja zwracała uwagę także na inne problemy, w tym przemoc domową o czym świadczy udział jej członka w pracach Zespołu Interdyscyplinarnego czy  grup diagnostyczno - pomocowych. Dzięki temu rodziny, w których występuje przemoc objęte były interdyscyplinarną pomocą różnych specjalistów.

Podejmowane były także działania mające na celu sprawdzenie  przestrzegania przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Gminna Komisja przeprowadzała kontrole placówek handlowych i gastronomicznych sprzedających napoje alkoholowe. Każda taka kontrola była sygnałem, że  szczególnie ważne jest aby alkohol sprzedawany był zgodnie z prawem, zwłaszcza w kontekście jego sprzedaży osobom niepełnoletnim. Dla równowagi nie tylko kontrolowano placówki sprzedające alkohol, ale także zadbano o edukowanie sprzedawców w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych z uwzględnieniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.

Reasumując w ramach Gminnego Programu w 2024r. podejmowano działania, które  zgodnie z definicją profilaktyki uzależnień miały na celu ograniczanie rozmiarów używania lub nadużywania substancji psychoaktywnych oraz zapobieganie różnorodnym problemom z tym związanym zanim one wystąpią, a także  uznając, że przemoc narusza podstawowe prawa człowieka - działania na rzecz przeciwdziałania przemocy domowej. Ponadto należy zauważyć, że powyższe działania od września ubiegłego roku podejmowane były  szczególnych  warunkach wynikających z powodzi, która dotknęła gminę Głuchołazy. Niemniej szereg zadań mimo trudności udało się z powodzeniem zrealizować.